Strict Standards: Declaration of JParameter::loadSetupFile() should be compatible with JRegistry::loadSetupFile() in /home/user2702/domains/mbpgostynin.pl/public_html/libraries/joomla/html/parameter.php on line 512

"Zwyczaje i tradycje Wielkanocne"

w

 

View the embedded image gallery online at:
http://mbpgostynin.pl/#sigFreeId078efe16e0

 ,,Wielkanoc w tradycji polskiej. Od Środy Popielcowej do obchodów śmingusa – dyngusa” to tytuł spotkania, które dla zaproszonej młodzieży z gostynińskich szkół poprowadził Grzegorz Piaskowski – kustosz w dziale etnografii Muzeum Mazowieckiego w Płocku, autor z zakresu etnografii Polski i Mazowsza, muzeolog i antropolog współczesności.
Polskie tradycje związane z okresem Wielkiego Postu i Wielkanocy są tak silnie zespolone z tradycjami religijnymi, że czasem trudno dostrzec rozgraniczenie między religijnymi przepisami, a tradycjami polskiego życia świeckiego. Wielki Post przywodzi nam na pamięć wszystkie tradycje, które wypielęgnowała pobożność naszych przodków. Nigdzie te zwyczaje nie są tak przeżywane i nigdzie tak nie przemawiają do serc, jak w Polsce. Ten 40 – dniowy okres przygotowania ma spowodować pewne zmiany, pewne poważne przemyślenia.
Obchody Wielkanocy poprzedza Post zwany Wielkim, czas umartwień i wzmożonej pobożności. Ma on przybliżyć wiernym najważniejsze tajemnice wiary i przygotować ich do godnego uczestnictwa w wielkim święcie Zmartwychwstania Pańskiego. Przodkowie nasi, a zwłaszcza mieszkańcy wsi, przez całe wieki, bardzo gorliwie wypełniali zalecenia Kościoła na Wielki Post. Żywiono się głównie żurem postnym i śledziami. Tę wielkopostną ciszę, spokój i powagę przerywały niegdyś, prawie już dziś zapomniane, obchody półpościa. Rozbijano wtedy gliniane garnki z popiołem o drzwi domów, zwłaszcza tych, w których mieszkały panny na wydaniu. Nawet bardzo pobożne osoby tolerowały te hałasy i psoty. Oznaczały one bowiem, że zbliża się wesoły i suty czas świąteczny, i że pora rozpoczynać wielkie, wiosenne porządki oraz inne przygotowania do świąt Wielkanocnych. I tak zbliżamy się do Niedzieli Palmowej, dnia uroczystego wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy. W Polsce ta niedziela nazywana była kiedyś ,,Kwietniową” lub ,,Wierzbową”, ponieważ wierzba zastępowała w naszym kraju gałązki palmowe. Poświęconą w kościele palemkę umieszczało się w domu, nad drzwiami lub zatykało za ramę świętego obrazku, aby strzegła od ognia i piorunów.
Święta wielkanocne są świętem ruchomym – Wielka Niedziela przypada w pierwszą wiosenną pełnię księżyca. Święta te ciągną się przez szereg kolejnych dni, poczynając od Wielkiego Czwartku, który nazywany jest także świętem kapłanów. W tym właśnie dniu, w czasie Ostatniej Wieczerzy został ustanowiony sakrament kapłaństwa. Wszystkim jest znany wielkoczwartkowy obrzęd obmywania nóg dwunastu kapłanom przez biskupa, co jest nawiązaniem do gestu Pana Jezusa, który obmył nogi swoim dwunastu uczniom. Pod koniec Mszy Świętej w Wielki Czwartek ogołocony zostaje ołtarz, milkną w kościele wszystkie dzwonki, aż do czasu zmartwychwstania, a odzywają się drewniane kołatki symbolizujące zdradę Judasza. W Wielki Piątek – Droga Krzyżowa w tym dniu to specjalne przeżycie. Przez wszystkie jej stacje wierni towarzyszą męce Pana. Wreszcie umęczonego Chrystusa składają do grobu. W Polsce grób Pański ma zawsze bardzo doniosłą rolę. Ubierany jest przez miejscowe wspólnoty, a stoją przy nim często honorowe straże. W niektórych rejonach Polski do dziś istnieje tradycja tak zwanych ,,Turków” pełniących straż, rzekomo na pamiątkę zwycięstwa pod Wiedniem Polaków – chrześcijan nad Turkami – poganami. Całodniowa adoracja wiernych przy Grobie zmarłego Jezusa ma miejsce w Wielką Sobotę, a przez cały dzień odbywa się święcenie pokarmów. Dawniej w Polsce, we wsiach położonych z dala od kościoła, ludność zapraszała kapłana do domu jednego z gospodarzy, do którego znoszono ,,święconkę” z całej wsi. ,,Święcone” swymi tradycjami sięga czasów pogańskich, jednak Kościół uświęcił te tradycje, błogosławiąc byt doczesny, aby w ten sposób podkreślić, ze ,,wszystko dla nas i naszego Zbawiciela”. W skład zawartości koszyczka zwykle wchodzi baranek zrobiony z kłosów zbóż, chleba lub cukru. Ma symbolizować Baranka – Chrystusa i Jego zwycięstwo. Każdy koszyczek zawiera kawałek chleba, ponieważ Chrystus jest Chlebem Życia, kiełbasę, sól, a także chrzan, który nam przypomina gorzką mękę Chrystusa. Nie może oczywiście zabraknąć barwnych pisanek, ponieważ jaja są symbolem nowego życia. Malowanie jaj na Wielkanoc to tradycja wciąż żywa i szeroko rozpowszechniona, chociaż dziś rzadko już zdobi się je tak kunsztowne i wyszukane wzory. Barwy pisanek mają swoje symboliczne znaczenie, tak więc fioletowa i niebieska oznacza żałobę i Wielki Post, czerwona – krew Chrystusa przelana na krzyżu za nasze grzechy, a zielona, brązowa i żółta – radość ze zmartwychwstania. Dawniej wierzono, ze jaja posiadają moc magiczną i chronią przed złymi duchami. Często zakopywano je w polu, aby zapewnić sobie urodzaj, lub w kurnikach, by kury dobrze niosły. Święcenie dwóch przeciwstawnych sobie żywiołów, jakże potrzebnych w naszym życiu wody, ognia, a także paschału następuje w Wielką Sobotę. Niedzielę Zmartwychwstania rozpoczyna tradycyjna rezurekcja. Dzwonią radośnie dzwony w kościołach, niosąc wieść, że Chrystus zmartwychwstał. Tak, jak w Wigilię wszyscy dzielimy się opłatkiem, tak na Wielkanoc przy świątecznym śniadaniu dzielimy się jajkiem, składając sobie tym samym wzajemne życzenia zdrowia, pomyślności i przebaczając wzajemne urazy.
A teraz kilka słów o innych, często zapomnianych już zwyczajach wielkanocnych. Zaczniemy od ,,topienia Judasza”, kiedy to w Wielką Środę rozkrzyczany korowód wiejskiej młodzieży ciągnie po całej wsi wypchaną kukłę, mającą przedstawiać Judasza. Wiele jest przy tym śmiechu i śpiewów. Po wywleczeniu kukły poza obręb wsi wrzucano ją do wody i rzucano w nią kamieniami, dopóki nie poszła na dno. ,,Pogrzeb żuru i śledzia” następował zazwyczaj w Wielki Piątek, kiedy to wszyscy mieli już dość tej wielkopostnej potrawy. Wśród okrzyków i radości, ze śpiewem i z zachowaniem staropolskiego ceremoniału, wynoszono uprzykrzone artykuły z domów, wrzucano je do dołu wykopanego poza terenem wsi i zakopywano, odrzekając się tej potrawy na cały rok. W Niedzielę Wielkanocną młodzież na wsiach polskich wyruszała na tradycyjne ,,tłuczenie jaj”. Każdy z zawodników trzymał w ręku pisankę i stukał się nią ze swoim sąsiadem. Wygrywał ten, komu trafiły się jaja o szczególnie twardej skorupce i uzbierał najwięcej pisanek. ,,Śmingus – dyngus” w gwarze ludowej zwany jest lanym poniedziałkiem. Niektórzy twierdzą, że zwyczaj wzajemnego oblewania się wodą w Poniedziałek Wielkanocny pochodzi z Jerozolimy, gdzie przeciwnicy chrześcijaństwa mieli jakoby przy pomocy wody rozpędzać wiernych zbierających się w celu rozpamiętywania zmartwychwstania Chrystusa. Inni zaś widzą w tym symbol masowego chrztu, obmycia grzechu i odrodzenia się nowego życia. Polewanie wodą dziewczyn oraz smaganie ich po nogach rózgami straciły już dzisiaj wiele na swym pierwotnym dostojeństwie, lecz nadal są hucznie obchodzone tak samo na wsiach, jak i w miastach. Na zakończenie kilka informacji z serii ,,Ciekawostki. Dziwne, ale prawdziwe”. Na tydzień przed Niedzielą Palmową gospodynie wiejskie przestawały piec chleb. Nie wolno było tego robić aż do Wielkiego Tygodnia. Jeżeli którakolwiek z gospodyń by ten zakaz złamała, mogłaby sprowadzić na cała wieś suszę. Jedynym sposobem, aby się od tego uchronić, było ukaranie winnej przez wrzucenie jej i jej garnków do rzeki lub jeziora. Na wsiach poświęconymi palmami uderzano także zwierzęta, np. krowy, aby były zdrowe i dawały dużo mleka. Był nawet zwyczaj dawania dzieciom do połknięcia oderwanej od palmy bazi, aby je uchronić od chorób gardła.

Spotkanie z Magdaleną Witkiewicz

     W czwartek 9 marca 2017 roku o godz. 17.00 w sali koncertowej Szkoły Muzycznej I stopnia w Gostyninie odbyło się spotkanie autorskie z Magdaleną Witkiewicz.
Autorka znana jest z bestsellerowych na wskroś kobiecych i bliskich życiu powieści: m.in. "Milaczek", "Szkoła żon", "Po prostu bądź", "Opowieść niewiernej", "Cześć co słychać?", "Moralność pani Piontek"oraz literatury dziecięcej: "Lilka i wielka Afera" i "Lilka i spółka".

Pamięci Żołnierzy Niezłomnych

 ,,Możemy jeszcze - my, jako pokolenie – odwrócić złe nurty historii, przywrócić pamięć o tych, których kazano nam zapomnieć …”
Tadeusz Łysiak ,,Dawne bohatery. W walce z niepamięcią”.
Narodowy Dzień Pamięci ,,Żołnierzy Wyklętych” – Żołnierzy Niezłomnych poświęcony upamiętnieniu żołnierzy antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia obchodzony jest corocznie 1 marca.

Wszystko co dobre kończy się...

    Biblioteki nie są jedynie miejscem przechowywania  książek. Bywają scenerią emocjonujących wydarzeń, niesamowitych spotkań i odkryć.
    Dla samych czytelników biblioteka stać się może również miejscem początku podróży.
Wszystko co dobre szybko się kończy...:( ,

Więcej artykułów…